Dahlia's

Inleiding
Voor ons is de Dahlia naast Agapanthus ook een heerlijk verzamelobject geworden.
Niet de enorme ‘soepborden’ uit de boerentuin of moestuin, maar de veel elegantere kleinbloemige cultivars die de laatste jaren beschikbaar zijn gekomen. Deze hebben van steviger stelen, zijn in bijna alle kleuren verkrijgbaar en bovenal zij ze voorzien van een bescheidener bloem. Dit alles maakt dat ze beter toepasbaar zijn geworden in de border en niet te vergeten in kuipen en potten.

Dahlia Beatrice gecombineerd met Bronzen Venkel en Canna Russian Red in de Zonneborder

Geschiedenis

Van nature komen Dahlia’s voor in Mexico en Guatemala in heuvelachtige gebieden op 1000 meter hoogte (koel en vrij droog). Het is bekend dat onder de culturen van Maya, Inca en Azteek de Dahliateelt al tot ontwikkeling kwam, echter vooral als veevoer en als geneesmiddel (knollen) tegen kwalen aan de urinewegen. Pas drie eeuwen na de ontdekking van Amerika kwam de Dahlia naar Europa, eerst in Spanje (conquistadores)  toen Frankrijk (natuurlijk om te ontdekken dat de knollen geen aanvulling waren voor de eetcultuur) en sinds begin negentiende eeuw in Nederland. Al snel kwamen er naast de gevuldbloemige  (cactusdahlia) ook de enkelbloemige zogenaamde halsbanddahlia’s op de markt, later gevolgd door de decoratieve- en halsbandbloemige dahlia’s. Binnen korte tijd waren er zoveel variëteiten verkrijgbaar dat de dahliawereld erg onoverzichtelijk dreigde te worden. Al  rond 1830 begon men met het indelen van dahlia’s in groepen. Tegenwoordig hanteren de RHS (Royal Horticultural Society) en de ADS (American Dahlia Society) de officiële indeling in tien groepen.

Classificatie

1. Enkelbloemige groep (Single en Mignon Single), kenmerk: een open hart
2. Anemoonbloemige groep (Anemone), deze hebben een hart van buisbloempjes die het hart volledig vullen.
3. Halskraag groep, met rond het hart een krans van lintbloempjes met vrij grote, platte bloemblaadjes met daarbinnen een of meer kransen van lintbloempjes met kleiner bloemblaadjes (de kraag).
4. Waterlelie groep, geheel gevulde bloemen zonder zichtbaar hart met stevige bloembladen die van buitenaf horizontaal staan en naar het midden iets omhoog gebogen.
5. Decoratieve groep, eveneens geheel gevulde bloemen maar nu met de bloemblaadjes in etages gerangschikt.
6. Bal groep, balvormige, iets afgeplatte, dicht gevulde bloemen.
7. Pompon groep, bloeiwijze als 6. maar de bloemblaadjes zijn sterker ingevouwen, kleiner en ronder.
8. Cactus groep, geheel gevulde bloem met spitse, smalle, om de lengteas (voor meer dan de helft) naar buitengerolde bloemblaadjes.
9. Semi-cactus groep, als 8. maar de bloemblaadjes zijn vanaf de top tot de helft of minder om de lengteas naar buiten gerold.
10. Overige groep, waartoe alle dahlia’s horen die niet in een van de voorgaande groepen onder te brengen zijn.
11. Gefranjerde groep, de nieuwste groep, alle gefranjerde dahlia’s uit de Decoratieve en semi-cactus groep zijn hierin ondergebracht.

Bishop of Llandaff

Met deze cultivar is de revival van dahlia als moderne tuinplant ingezet. Tuinsnobs die het not done vonden om dahlia’s in hun tuin toe te passen bleken helemaal niet afkerig om deze cultivar wel in hun tuin te hebben. Deze van origine uit Cardiff (Llandaff) in Wales stammende cultivar staat aan de wieg van een heel scala aan donkerbladige kinderen in verschillende kleuren. Momenteel zijn er naast de Bishop-serie ook de Classic- en Happy Single Dahlia’s met donkerblad verkrijgbaar.
De nieuwste uitdaging voor kwekers is een dahlia te kweken met een heerlijke geur.

Dahlia Ragged Robin

Dahlia’s in de Hof aan de Reune

In verschillende borders worden dahlia’s toegepast zoals in de zonneborder, gele border en de witte tuinkamer. Steeds omdat ze goed bruikbaar zijn vanwege de grote verscheidenheid aan
bloemkleuren, maar ook omdat ze door rode bladkleur iets extra toevoegen. Daarnaast staan veel dahlia’s in potten, met name de nieuwe cultivars met ongewone bloemvormen zoals Honka of Ragged Robin.
Bijzonder mooi vind ikzelf de combinatie van dahlia’s in rode, oranje en brons kleur met de roodbladige Canna Russian Red, Kniphofia Timothy en Uvaria, Crocosmia Lucifer, Gerbe d’Or en Masonorum, Bronzen Venkel, Hemerocallis Gorky, Helle Bellinerin en SummerWine, Alstroemeria aurea Orange King, Anthemis tinctoria Sauce Holandaise en grassen als Pennisetum en Miscanthus. Een prachtig exotisch aandoend spectakel dat echter wel bewerkelijk is omdat veel planten niet goed winterhard zijn.

Verzorging

Dat is dan ook het tere punt van dahlia’s, hoe krijg je ze de winter door? In de Hof aan de Reune potten we ieder voorjaar (half maart) ongeveer 150 dahlia’s op in ruime twee of drie liter potten. Deze worden eerst in de kas voorgetrokken en eind april buiten afgehard. In mei planten we ze dan uit in de borders. Op deze wijze lukt het om al in juni bloeiende dahlia’s in de tuin te hebben. Door uitgebloeide bloemen regelmatig te verwijderen met snoeischaar of mes kan het bloeiseizoen doorgaan tot de eerste nachtvorsten zich aandienen. Normaal is dit dan ook de tijd om de knollen te rooien. Maar omdat wij hier tuinieren op leemgrond moeten we bij een zeer nat nazomer/herfst sommige dahlia’s eerder uit de grond halen. Doen we dit niet dan zijn veel knollen door rotting onbruikbaar geworden. Om dezelfde reden kunnen we de knollen niet in de grond laten zitten omdat ze bij dieper planten wel winterhard zouden zijn. Met die natte winters in Nederland rotten ze eenvoudig weg.

Bewaren

We slaan de knollen op in kratten gevuld met tuinturf en laten ze tot het volgend seizoen in de kelder staan. Op deze manier lukt het prima de knollen zonder verliezen over te houden.

Bemesting

Zelf gebruiken we dezelfde mest als voor onze Agapanthus; een langwerkende organische meststof met een hoger kaliumgehalte.In de tuin

In de tuin

Omdat de planten voorgetrokken zijn worden ze simpelweg uit de pot op dezelfde diepte in de tuin geplant. Wel direct genoeg water geven omdat ze anders razendsnel door slakken opgegeten worden.

Dahlia Arabian Night gecombineerd met Rode Snijbiet in de Zonneborder

Plaats in de border

Door ervaring leren we welke cultivar goed in de tuin past en welke beter in de pot gedijt.
Omdat onze borders vol staan moet de dahlia kunnen concurreren met andere planten, tegelijkertijd dienen dezelfde buren als steun. We planten groepsgewijs in aantallen van minimaal drie en maximaal negen planten van dezelfde cultivar bij elkaar. Zo ontstaan er mooie groepen die hun plaats in de border meer dan verdienen. Het spreekt voor zich dat de hoogte van de dahlia mede zijn plek in de border bepaalt. Hoewel een hogere dahlia zeker niet alleen een plaatsje achterin de border verdient, maar ook op een prominente plaats vooraan geplant kan worden.

Bronnen:
Hanneke van Dijk (2005) Dahlia’s, 250 cultivars in woord en beeld, IJsselstein,
ISBN: 90-5897-401-4.
Christopher Lloyd & friends (2007) Exotic planting for adventurous gardeners, Great Dixter, ISBN: 978-0-88192-842-6.
Florentine van Eeghen (2007) Dahlia, Van indianenverhaal tot modebloem, uit: De Tuin Exclusief nummer 30.
Jean-Pierre Gabriel (2000) Dahlia’s zijn geen doetjes,  uit: De Tuinen van Eden nummer 14.

Nuttige adressen:
Nederlandse Dahlia Vereniging
Herenweg 105, 2201 AE Noordwijk