Arisaema

Inleiding

Een voor velen nog vrij onbekend knolgewas, dat echter een groeiende groep enthousiaste liefhebbers aan zich heeft gebonden. De Nederlandse naam voor Arisaema is Cobralelie wat waarschijnlijk duidt op de op een slangentong gelijkende spadix (bloeikolf). Echter, dit is slechts in enkele gevallen en met veel fantasie waar te nemen en daarnaast heeft deze Arisaema niets met Lelies te maken, waardoor deze naam niet goed gekozen lijkt. Arisaema is een samenstelling van de Griekse woorden ‘aron’ dat verwijst naar Arum (aronskelk) en ‘haima’ dat bloedverwant betekend (van de aronskelk). Door haar fascinerende uiterlijk heeft Arisaema sinds (1831) dat ze bekend werd in het Westen, een groeiende groep plantenverzamelaars  en liefhebbers getrokken. Dat dit niet voor niets is blijkt uit de bijzondere bloemwijze, die is opgebouwd uit de vaak apart gevormde bloeikolf (spadix) en waarop de werkelijke bloemen zich bevinden en de sierlijke bloeischede (spatha) daarom heen. Deze spatha kan bij de verschillende soorten een grote variatie in vormen en kleuren vertonen, waardoor de aantrekkelijkheid van de soort verder toeneemt. De stengels kunnen de mooiste vlekkenpatronen dragen in vaak prachtige kleuren. Daarnaast is het blad door kleur , vorm en grote vaak al een  aanwinst voor de tuin. Tenslotte maken de soms felgekleurde zaden die zichtbaar worden na de bloei, de plant tot laat in het seizoen de moeite waard.

De knol van Arisaema taiwanense

Verspreiding

Binnen zijn verspreidingsgebied dat delen van Noord Amerika, Centraal Afrika, het Zuidwesten van het Arabisch Schiereiland en bijna geheel Azië omvat, kennen we ongeveer 170 verschillende soorten. Vaak groeien ze in kolonies op open plaatsen in bergbossen  op verschillende hoogtes tot 4000 meter. Zo kennen we soorten die in tropische omstandigheden groeien en soorten die in gematigde streken gedijen. Deze laatste zijn voor onze tuinen het meest geschikt. Naast zijn fraaie uiterlijk wordt Arisaema ook in enkele gevallen als nutsplant gebruikt. Zo gebruikt men in China een aftreksel van de knol als ontsmettingsmiddel en in Nepal en Noord Amerika (indianen) wordt de knol vermalen tot meel om te worden gegeten. Men dient echter in acht te nemen dat de meeste Arisaema’s erg giftig zijn.

In de tuin

Het is nog steeds niet makkelijk om aan zaad of knollen van Arisaema’s te komen. Momenteel komen veel knollen en zaad uit China en Japan, zonder dat de verkrijgbaarheid verbetert. Binnen groepen van verzamelaars en liefhebbers wordt onderling veel materiaal uitgewisseld. De gewone tuinliefhebber is aangewezen op een klein aantal speciaalkwekers zoals De Hessenhof, Verberghe Bloembollenn, Marni’s kwekerij en Koen van Poucke. Daarnaast is het erg moeilijk om de verschillende planten/ knollen uit elkaar te houden en komt het vaak voor dat men met een andere Arisaema-soort te maken heeft, dan oorspronkelijk gedacht.
Over het algemeen is Arisaema minder moeilijk in de tuin te houden, dan vaak wordt verondersteld. Een plaats waar de plant geen last heeft van opdringerige buren in de halfschaduw is een goed begin. De grond dient echter goed drainerend te zijn; vooral in de winter is vocht een probleem voor de knol. Een humusrijke klei- of leemhoudende is uitstekend voor Arisaema’s.

Koninginnepage(Papilio machaon) op het blad van Arisaema jacquemontii

Mocht u twijfelen of uw grond in de winter voldoende droog blijft dan kunt u de knol ook planten op een diepte van minstens 20 cm en op de bodem van het plantgat een laag grind aanbrengen. Als u in het geheel niet over een geschikte plek in uw tuin beschikt kan er vrij eenvoudig één worden aangelegd. Door een plaats in de halfschaduw op te hogen tot bijvoorbeeld 40 centimeter met goed drainerende grond (tuingrond vermengen met fijn grind of brekerszand) volstaat al. Soorten waarvan niet vaststaat of ze betrouwbaar winterhard zijn kunnen net als Dahlia- knollen voor de winter uit de grond worden gehaald en op een droge en vorstvrije ruimte worden overgehouden.

Soorten die u onder genoemde omstandigheden in de tuin goed zullen gedijen zijn: Arisaema triphyllum (Jan op de Preekstoel), A. dracontium, A. amurense, A. candidissium, A. ciliatum, A. concinnum, A. fargesii, A. flavum, A. jacquemontii, A. ringens, A. serratum, A. sikokianum en A. tortuosum.